Dr. Arie van der Stoep, linguïst maar binnen het dammen beter bekend als Internationaal Grootmeester in het componeren van damproblemen, en groot kenner van de historie van het dammen (waarover hij menig boek heeft geschreven en waarop hij ook gepromoveerd is) heeft een van zijn levenswerken beschreven in het boek: Alle typezetjes.

In dat boek worden alle belangrijke typezetjes van de afgelopen eeuwen dat er op het honderd velden bord gedamd wordt beschreven. Niet alleen in de vorm van problemen (composities, historische partijfragmenten), maar ook waar de naamgeving van elk typezetje vandaan komt, de historie van elk typezetje, en wie ervoor verantwoordelijk is. Tevens in welke variaties de typezet als zodanig wordt erkend, waarbij Arie van der Stoep meestal een voorkeur laat doorschemeren. Want daar wringt de schoen, aangezien het soms een Babylonische spraakverwarring aan het worden is op dat vlak.

Het is om die reden dat ik dit gedegen boek als basis gekozen heb om te proberen te bezien welke typezetjes ook in de praktijk zijn voorgekomen. Daarnaast, en daar heeft het boek al een aanzet toe gegeven, wil ik komen tot een indeling. Van elke typezetje zal beschreven worden aan welke kenmerken die moet voldoen alvorens je de naam van dat typezetje mag toekennen aan de slagzet. Dat is hard nodig, aangezien er veel meningen zijn wanneer er over specifieke typezetjes gesproken mag worden. Voor elke sport of wetenschap geldt dat iedereen die serieus bezig is met zijn vak of hobby dezelfde taal moet spreken, dus ook als het gaat over slagzetten op het dambord die onder een typezetje geschaard mogen worden.

Bij het kiezen van de namen heb ik me zoveel mogelijk gehouden aan de door Arie van der Stoep bepaalde naamgeving. Zo zijn er door damredacteuren in het verleden fouten gemaakt, waardoor typezetjes niet hun oorspronkelijke namen behielden. Zoveel mogelijk zal vastgehouden worden aan de oorspronkelijke namen. Bij sommige typezetjes, zoals de bomzet, zullen bepaalde kenmerkende finesses benoemd en uitgelegd worden. Die zullen dan ook gelabeld worden als finesse met een naam binnen dat typezetje.

Ik hoop dat dit een krachtige aanzet mag worden tot het officieel vastleggen van de kenmerken van elke typezetje, tevens ook een eindige lijst van vastgestelde namen, waarbij er ook afscheid genomen moet worden van naamgevingen waarvoor niet gekozen is.

Alleen typezetjes die ook in de praktijk voorkomen (tenminste tweemaal) komen er op. Er zal in ieder geval één nieuw typezetje geplaatst worden die nog niet bestond. Het zetje van Scheeres.

Het boek ‘Alle typezetjes’ kan hier besteld worden: https://marktplaza.nl/winkels/damboekshop

NB: Heeft u zelf een praktijkvoorbeeld uit toernooi- of turbodambase, en die nog niet is opgenomen in deze rubriek, mail mij die via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. dan zorg ik dat die na beoordeeld te zijn  en goedgekeurd erop komt. Als voorwaarde geldt dat die nog niet in die setting op de site staat en voldoet aan de kenmerken voor dat typezetje. Ook moet die geregistreerd zijn bij één van de twee damdatabases: toernooi- of turbodambase, zodat bekend is waar en wanneer.

Harry Zandvliet, Voorburg, 13 november 2019

Coup: 

l'Africain (Afrikaanse slagzet of Afrikaanse plakker) (Gewijzigd op 23nov2019)

L'Auiguille (Zetje van de juiste richting. Spelsysteem: Klassiek, zwakke voorpost 22  (Gewijzigd op 23nov2019))

De l'Armoire  (Kastzet. Slotmotief (Eindspel)) (Gewijzigd op 23nov2019)

Arnoux (Zetje van. Spelsysteem: Klassiek en kerkhof aanval(Gewijzigd op 23nov2019)

D'Assommoir (Verrassingslag, hieronder valt ook het zetje wat bekend staat als Coup de la Bobine) (Gewijzigd op 12 januari 2020 )

Verrassingsslag {Finesse Baeke} Coup de L'intervalle (Onderbrekingsslag) Zelfde principe: clou hier ruiming uit- in plaats van plaatsing in de slagrij (7 juli 2020)

De l'Atout-double (Dubbele troefzet. Spelsysteem:Klassiek, zwakke voorpost 22 ) (1 december 2019)

De barrage (Versperringszet (Karakteristieker dan de andere naam: D'Arrêt (belemmeringszet) kan beter geschrapt wordt, Coup Dalman valt hier ook onder),  (23nov2019))

Beauregard (zetje van. Spelsysteem: Roozenburg) (Leerzaam voor de Roozenburg spelers!) (11 december 2019)

Van Bergenzet (Zetje van. Spelsysteem: Flank/Kettingstelling, Leningrad opening. Ook beruchte lokzet) (24 december)

De Bousilleur (Mosenslag) (afgeleid van Vlaams: Moosen=Prutsen) Mosenslag of 'prutszet', ook bekend onder Coup Bizot, deze naam (Bizot) niet meer gebruiken)  (Spelsysteem: Klassiek, al 'prutsend' tot de eindslag komen )  (2 januari 2020)

Blanc (Zetje van. Spelsysteem: Korte vleugelopsluiting) (11 januari 2020)

Du Blocage (Blokkadezet) (Eindspel, Slotmotiefwinst) (11 januari 2020)

Blonde (Zetje van) Klassiek, zwakke voorpost op 22. Dynamische en veelvoorkomende slagzet (11 januari 2020)

Blonde style libre (zetje van) Met name flankspel. Indien zelfde slagmechanisme, zonder voorpost op 22 van tegenstander (19 juni 2020)

De la Bombe  (Bomzet)  (Spelsysteem: Klassiek) (18 januari 2020)

De la Bombe {Finesse Jesson}  (Bomzet als lokzet) (18 januari 2020)

Bonnard (Zetje van) (Spelsysteem: Vaak flankaanval, verdediger voert uit) (27 januari 2020)

Boulanger (Zetje van) (Spelsysteem: Mogelijkheid KVO voordeel opsluiter) (27 januari 2020)

Bourquin (Zetje van) (Spelsysteem: Omsingelaar neemt de slagzet, tussenpieper) (9 februari 2020)

Cantalupo (Zetje van) (Spelsysteem: Korte Vleugel Opsluiter, opgeslotenen neemt hem) (9 februari 2020)

Central (Centrumslag) (Spelsysteem: Klassiek)  (1 maart 2020)

Charpentier (Timmermanszet) (Eindslag naar 5 of naar 3, Spelsysteem klassiek) (24 maart 2020)

Charpentier {Finesse: Cros} (Indien de Charpentier eindslag voorbereid wordt met een manoeuvre welke we kennen als Coup Cros)  (15 april 2020)

Charpentier {Finesse: Blanc} (Indien de Charpentier eindslag voorbereid wordt met een manoeuvre welke we kennen als Coup Blanc)  (28 april 2020)

Du Chevron of Daksparslag (Spelsysteem: omsingeling, Leningrad opening) (17 maart 2020)

Chiland (Zetje van) (Spelsysteem: Klassiek, verwant aan de bomzet) (17 maart 2020)

Ciseaux (Schaarslag) (Spelsysteem: Kettingstelling, Party Bonnard. Hieronder valt ook het voormalige zetje van Artuphel)  (24 maart 2020)

Clinquant (Klaterslag) (Spectaculaire slagzet over vele stukken)  (24 maart 2020)

Des Contraires (Eindspel, In Nederlands ook de Franse naam Contraires (betekenis: Slagzet van de tegenstellingen), ook wel Lacoönpositie, foutief is Coup Grégoires, hij is niet de bedenker) (5 april 2020)

De la Coulisse (Eindspel In Nederland bekend als Schaarmotief of de Schaar Coulisse betekent o.a. achter het toneel.) (5 april 2020)

De Croc (Haakslag (Spelsysteem: Klassiek)) (5 april 2020)

Croc {Finesse: kleef-aan-combinatie} (Een bijzondere vorm van de Haakslag waarbij een schijf geplakt wordt en de tegenstander zelfs slagkeus heeft gedurende enige tijd) (5 april 2020)

De Crochet (Gehaakte damslag) (Spelsysteem: Doorgaans klassiek)) (5 april 2020)

      Crochet {Finesse Dormeur of slaperszet}   (Zelfde voorspel, zelfde eindslag maar de eindslag begint eerder, op veld 42, vervangt  (de L'Escargot,Du Soneur) : ) (28 april 2020)

Crochet {Finesse Galerie of Zuilengangzet} (Een bijzonder voorspel waarbij de uitvoerder diep in de vijandelijk linies door kan lopen alvorens de slagzet uit te voeren) (5 april 2020)

Cros (Zetje van Cros) (Spelsysteem: Kerkhofaanval, aanvaller wint) (15 april 2020)

Cul-de-Sac (Blinde steegzet) (Eindspelmotief) (15 april 2020)

Damoiseau (Zetje van) (Ook wel Du Gaffeur betekent Bokkeschieterszet, Leen de Rooij noemde dit Rentezet. Bekend van de chefneux opening en 33-28 18-22 opening) (19 juni 2020)

Dentroux (Zetje van) (Spelsysteem: Gesloten klassiek ) (21 april 2020)

Deslauriers (Zetje van) (Spelsysteem: Divers, veelal Party Bonnard, verwant aan Ciseaux, gekozen is voor een ruime interpretatie)(4 juli 2020)

Droit (zetje van) (Spelsysteem: Divers, ook flankspel) (28 april 2020)

Eck (Zetje van) (Spelsysteem: Klassiek, tevens openingszetje) (28 april 2020)

De L'Éclair (Bliksemslag)(Spelsysteem: Onder andere flankaanval. Gemunt door officieuze wereldkampioen schaken en sterke dammer: Philidor) (15 mei 2020)

De L'Emplâtre (Pleisterslag) (Spelsysteem: Klassiek)  (15 mei 2020)

D'Enfermé (Opsluitzet) (Motiefwinst eindspel)   (15 mei 2020)

De L'Entrave (Invasiezet) (Systeem: Flankaaval: Voorpost nemen met de bedoeling het centrumstuk te kunnen aanvallen) (24 mei 2020)

En Équerre (Winkelhaak) (Systeem: Flankspel) (24 mei 2020)

De L'Escalier (Val der koningen) (24 mei 2020)

D'Espagnol (Spaanse slag) (Systeem: Klassiek)  (24 mei 2020)

De L'Exchange (Systeem: Flankaanval. Wisselslag, beter bekend als Het kannetje) (24 mei 2020)

Fabre (Zetje van) (Spelsysteem Klassiek, hier de oorspronkelijke Coup Fabre in oude luister hersteld, de huidige Coup Fabre is foutief gekoppeld aan de maanslag) (2 januari 2020)

Fabre {Finesse temptation} (Via bekende lokzet, bekend bij de Haarlemmer) (2 januari 2020)

Flamand (Vlaamseslag) (Verborgen slagzet ) (7 juni 2020)

De La Galerie (Zie Crochet{Galerie}, zelfde principe maar in dit geval valt de eindslag niet onder De Crochet) (5 april 2020)

Gortmanszet (Zetje van) Klassiek  (19 juni 2020)

Huguenin (Zetje van) Eindspelmotief (19 juni 2020)

De Jarnac (Verraderlijke slag)  (Verborgen zetje, slachtoffer heeft een tussenpieper) (4 juli 2020)

Lunaire Maanzet (Spelsysteem Klassiek)  (Tegenwoordig vaak ten onrechte Coup Fabre genoemd, zie Fabre voor de originele Coup Fabre, het zetje kwam ook voor als Coup du Cheval, Dammezet) (7 maart 2020)

Marne  (Naar de Marneslag uit WO1) (Diverse spelsystemen, met name klassiek, verwant aan Coup Philippe)  (7 maart 2020)

De Mazette (Haarlemmer of groenzet) (Mazette is Frans voor klungel, bekend openingszetje, sommigen klungels trappen er nog in) (Klassiek spelsysteem)  (21 april 2020 D09-D10 Voormalig coup Démasqué )

Haarlemmer {Finesse Fabre} (Zelfde slagmechanisme als Coup Fabre, maar binnen de grenzen van de Haarlammer (2 januari 2020)

Haarlemmer {Finesse temptation} (Haarlemmer na een bekende lokzet) (2 januari 2020)

Haarlemmer {Finesse de Jongh} {Ruiming doordat de blokkerende schijf geslagen wordt } (4 juli 2020)

Motif de Pince Klemzetmotief (Eindspel motief) (17 maart 2020)

Nagel  (Zetje van Nagel) (Verdediging in de flankaanval, parade op achterloop voorpost. Verrassende meerslagfinesse ) (4 juli 2020)

Normand (Normandische slag, ook wel coup Raphaël genoemd, ook door hem uitgevoerd in een partij, spelsysteem: Meestal Klassiek). Omdat dit typezetje teveel verschilt met de hedendaagse Raphaël, ook al wordt die ook wel genomen met schijf 48, heb ik besloten er een aparte combinatie van te maken, i.p.v. onder te brengen onder een finesse van Raphaël.

Du fondeur de cloches (Klokkengietersmotief) (Eindspelmotief) (19 juni 2020)

Philippe (Zetje van, zie ook Marneslag) (Met name klassiek spelsysteem)  (Gewijzigd 21 april 2020  Voormalig Coup Démasqué  (D012-D014))

Pince of Klemcombinatie   (Klassiek, de oorspronkelijke klemcombinatie uit het begin van de 20e eeuw)(7 maart 2020)

Raichenbach Orthodoxe   (Spelsysteem Klassiek, KVO uitgevoerd door meervoudig wereldkampioen Maurice Raichenbach in de match tegen Vos (NL) om de wereldtitel) (17 februari 2020)

Raichenbach Style libre  (Licht afwijkend van de orthodoxe variant, spelsysteem Klassiek, KVO) (17 februari 2020)

Raphaël (Zetje van. Spelsysteem: Klassiek) (Orthodoxe variant) (11 december 2019)

Raphaël {Finesse Beets}  (11 december 2019)

Raphaël {Finesse Hollandais} (Hieronder valt ook het zetje die bekend staat als 'De Caméléonslag', laatstgenoemde verdwijnt als naam) (11 december 2019)

Scheeres (Zetje van, Spelsysteem: Klassiek, Kerkhofaanval)  Harry Zandvliet over Piet Scheeres en zijn zetje (hier), Ton Sijbrands over het zetje (hier), interview Piet met Fred Ivens (hier)

Stahlbergdreigingsslag (Ook: Zetje van Stahlberg). (Spelsysteem Roozenburg aanval, Flankaaval) 7 juni 2020)

Talon (Hielslag, verlengde hielslag, Leclercq motief)  (23 december 2019)

Talon (Met sponsmotief)     (23 december 2019)

Talon {Finesse Beudin}      (24 december 2019)

Talon {Finesse Beudin met sponsmotief}      (23 december 2019)

Trompeur (Bedriegerszet) (Het damgeven als onderdeel, vervolgens een verrassende manoeuvre om de eindslag voor te bereiden) (15 april 2020)

Turc of Turkse slag (Thema: Niet tweemaal over dezelfde schijf, waarschijnlijk is dit typezetje opgemerkt door een Turkse dammer in Frankrijk, en in het koffiehuis van Manoury getoond, waarna Manoury dit type slagzet Coup Turc noemde, naar de regio. Deze slagzet is niet mogelijk met de Turkse spelregels van het dammen) (24 mei 2020)

Halve Turkse slag (Thema: Schijven pas weghalen na geslagen te hebben). Bij de Turkse spelregels van het dammen worden de schijven meteen na slaan weggehaald, en dan is deze slagzet niet mogelijk. De slagzet lijkt veel op de Turkse slag, vandaar Halve Turkse slag)(24 mei 2020)  

Weiss (Zetje van) (In Frans: l'Express) (Zetje vernoemd naar Isidore Weiss, uitgevoerd in een match om de wereldtitel tegen Jack De Haas. )  (7 juni 2020)